O Zamku

 

Pierwszy zamek w Ząbkowicach powstał przed rokiem 1321, a jego budowę rozpoczął prawdopodobnie książę Bernard Świdnicki. W 1336 ówczesny właściciel, Bolko II Mały oddał Ząbkowice w zastaw za gotówkę królowi Czech Janowi Luksemburskiemu. Syn Bolka – Mikołaj Mały nie tylko nie wykupił miasta z zastawu, lecz w roku 1351 sprzedał je wraz z zamkiem Karolowi IV i ten należał odtąd do Luksemburgów, pełniąc funkcję jednej z siedzib czeskich królów. Po zniszczeniach, jakie w pierwszej połowie XV wieku przyniosły wojny husyckie, twierdza przeszła w posiadanie Jerzego z Podiebradu, nacjonalisty i późniejszego władcy Czech. W 1468 roku, mimo modernizacji umocnień, budowlę zdobyli zbuntowani mieszkańcy Wrocławia, Nysy i Świdnicy.

Ostatni etap funkcjonowania średniowiecznej warowni rozpoczął rok 1489. Po najeździe króla węgierskiego Macieja Korwina i kilkumiesięcznym oblężeniu zamek został zdobyty i częściowo zniszczony. W rękach węgierskich pozostał on aż do śmierci króla. Na początku XVI stulecia zamek ponownie stał się własnością Podiebradczyków. W drugiej połowie XVI wieku budowla należała do starosty z Dzierżoniowa, Fabiana von Reichenbach-być może wtedy rozbudowano umocnienia obronne zamku i połączono go z miastem. Otoczenie obiektu ziemnymi bastionami pozwoliło obronić się w 1632 roku przed wojskami cesarskimi, jednak głód ostatecznie zmusił oblężonych do kapitulacji. Przez następne kilkanaście lat twierdzę na przemian szturmowały oddziały cesarskie i szwedzkie, które część zabudowań wysadziły w powietrze. Zniszczoną rezydencję częściowo odbudowano w latach 50. XVII wieku i przeznaczono na siedzibę starosty ziemskiego. Mimo podjętej na początku XVIII stulecia próby ratowania zamku, jego stan pogorszył się na tyle, że w 1728 roku został on definitywnie opuszczony. Pożar z roku 1784 przypieczętował akt zgonu.

Renesansowa siedziba Karola I stanowiła czworoboczne, wzniesione z piaskowca założenie o wymiarach około 70 na 65 metrów. W jego skład wchodziły dwie wieże: wschodnia kwadratowa wieża bramna i północno-wschodnia kolista wieżyczka oraz dwie cylindryczne basteje. Posiadały one trzy kondygnacje i umożliwiały ostrzał flankowy; zaopatrzone też były w otwory do odprowadzania dymów prochowych, a także składające się z półkoli attyki ze strzelnicami. Zamkowy dziedziniec wyposażono w jedne z pierwszych w tej części Europy zdobne krużganki.

Cały zespół, mimo realnych walorów obronnych, pokryty był bogatym wystrojem architektoniczno-rzeźbiarskim (portal bramny, obramowania okien, herby rodowe, półkolista attyka).

Obecnie zabytkowa budowla przedstawia stan tzw. „trwałej ruiny”. Przetrwały magistralne mury warowni na całym obwodzie wraz z wieżą bramną i częściowo zachowanymi bastejami. Podobno w najlepszej kondycji znajdują się zamkowe podziemia, użytkowane od czasu do czasu dla celów kulturalnych. Malownicza ruina położona jest na wysokiej skarpie w północno-wschodniej części miasta, w bezpośrednim sąsiedztwie niewielkiego parku, około 20 minut drogi od stacji kolejowej.

Obiekt jest ogólnodostępny.